Introductie

Met ruim 17.000 eilanden is Indonesië de grootste eilandengroep ter wereld. Als je per dag één eiland zou bezoeken, dan heb je bijna 50 jaar nodig om ze allemaal te zien. Indonesië is dus een perfecte bestemming voor mensen die lang op reis willen gaan. Zo'n reis zal afwisselend langs ongerepte natuur en verfijnde cultuur voeren.
Alleen al op en tussen de 5 grootste eilanden, Java, Sumatra, Kalimantan (op Borneo), Nieuw-Guinea en Sulawesi kun je met gemak een paar maanden rondtrekken zonder je te vervelen.

Lang reizen door Indonesië

In Indonesië heerst een tropisch klimaat met een gemiddelde jaartemperatuur van ongeveer 26 graden Celsius. De meeste delen van het land kennen een regentijd (grofweg oktober tot maart) en een droge periode. Kalimantan en Sumatra wijken enigszins af, daar is de regen gelijkmatiger verdeeld over het hele jaar.
Indonesië ligt in een actieve vulkanische zone. Hierdoor is de bodem op veel plaatsen erg vruchtbaar. Tel daarbij op de hoge temperaturen en de grote hoeveelheid regen die jaarlijks valt en je begrijpt waar het land de uitgestrekte natuurgebieden met een enorme biodiversiteit aan te danken heeft.
De snel toenemende bevolking, nu ongeveer 240 miljoen inwoners, en de snelle industrialisatie zijn een grote bedreigingen voor de natuur.

Rondrit met eigen vervoer

Een rondreis met eigen vervoer valt af te raden voor diegene die dit niet als doel op zich nastreven. Uitzonderingen daargelaten zijn de wegen en voorzieningen niet erg goed. Bovendien bestaat Indonesië vooral uit eilanden, zoals we al beschreven. Tussen de grotere eilanden varen veerboten waarop je ook de auto mee kunt nemen, maar naar veel van de kleine eilanden is dit veel lastiger.

Backpacken en openbaar vervoer

Een rondreis door Indonesië maak je bij voorkeur met  je rugzak en het openbaar vervoer. De combinatie van trein (op Java goede verbindingen, verder beperkt beschikbaar), bus, minibus, boot en incidenteel liften brengt je op vrijwel elke denkbare plek. Bovendien is er geen betere manier om mensen te ontmoeten en lokale gebruiken en tradities te leren kennen.
Plan je reis niet te krap als je van plan bent met openbaar vervoer te reizen. Tijdschema's bestaan vrijwel niet, het gaat meer volgens het 'vol is vol' principe: de bus vertrekt pas als er geen passagier meer bij kan. Overigens is door het enorme aanbod van reizigers, met name in en rondom de grote steden, het openbaar vervoer vaak overbelast. Lange files en uitpuilende bussen zijn het gevolg. Dit heeft ertoe geleid dat nu versneld een aantal extra spoorlijnen worden aangelegd.

Als je sneller wilt reizen is het vliegtuig een goed alternatief. Kalimantan en Sumatra hebben elk zo'n 15 vliegvelden, verspreid over het eiland. Als je naar de kleinere eilanden wilt ben je vaak toch op de bussen en veerboten aangewezen.
In de grote steden is de bus misschien niet je beste vervoersmiddel. In de drukte staat die namelijk regelmatig stil. Ben je een beetje avontuurlijk, huur dan een scooter om er zelf op uit te trekken. Laat jij je liever rijden, denk dan aan een becak (wagentje op 2 wielen, getrokken door een man te voet of op de fiets) of een bajaj (een soort scootertaxi, vaak overdekt).

Mogelijke bestemmingen in Indonesië

We zeiden het al, het is onmogelijk om alle eilanden van Indonesië te bezoeken. Niet alleen door het grote aantal, ook door hun vaak slechte bereikbaarheid. Ruim 6.000 eilanden hebben niet eens een eigen naam. Een deel daarvan heeft geen infrastructuur en is onbewoond. Gelukkig blijft er voldoende over om toch weken, zo niet maanden te genieten. Om dat optimaal te kunnen is het wel raadzaam je reis goed voor te bereiden en op hoofdlijnen te plannen. We doen hier een paar suggesties.

Bali is prachtig en heeft zowel cultuur als natuur te bieden. Je kunt er met gemak 3 tot 4 weken doorbrengen. Wat dacht je van een reis van Denpasar - Munduk - Pemuteran - Sidemen - Amed om - Denpasar? Je kunt op deze reis kennismaken met het stedelijke Bali, de ongerepte natuur, de vulkanen, de schoonheid onder water en het strand. Als je je reis wat wilt uitbreiden, dan maak je een rondje langs de noordkust van het eiland en bezoek je bijvoorbeeld Buleleng of Tejakula. Een alternatief voor de natuurliefhebber is vanuit Permuteran verder naar het westen trekken en het 'West Bali National' te bezoeken.

Ook Java, Sumatra en vele andere eilanden lenen zich voor een reis van enkele weken. Als je meer tijd hebt, kun je een aantal eilanden combineren. Denk eens aan een reis beginnend op Sumatra, waar je kennis maakt met het oerwoud en de rijke flora en fauna, verder naar Bali, waar je geniet van het cultureel erfgoed en prachtige stranden en tenslotte naar Java, waar je in ieder geval Jakarta moet hebben beleefd.

Je Indonesië reis voorbereiden

Een reis door Indonesië maak je niet zomaar, die moet je grondig voorbereiden. We noemen een paar belangrijke zaken:

  • Voor een reis naar Indonesië heb je een paspoort nodig dat nog zes maanden geldig is vanaf de dag van aankomst. Bovendien heb je een geldig toeristenvisum nodig, dat je kunt aanvragen via de Indonesische ambassade in Den Haag. Het is 30 dagen geldig en kan eenmalig met 30 dagen worden verlengd. Op http://visa4indonesia.nl/ kun je alle visuminformatie terugvinden. 
  • Je zult in ieder geval vaccinaties nodig hebben tegen DTP,  hepatitis A en buiktyfus. Op http://www.lcr.nl/Landen vind je gedetailleerde aanbevelingen. In grote delen van Indonesië komt malaria voor. Het hangt van je bestemming af of je malariaprofylaxe moet slikken. Aangezien er ook dengue (knokkelkoorts) voorkomt, is het sowieso verstandig je goed te beschermen tegen muggenbeten. Draag dus beschermende kleding, gebruik een goede insectenspray en slaap onder een klamboe. De tijgermug (die dengue veroorzaakt) steekt overdag, de malariamug is juist na zonsondergang actief. Je doet er dus goed aan permanent alert te blijven. Houd er bij vaccinaties rekening mee dat het tot 2 weken kan duren voordat je optimaal beschermd bent. Neem voor vertrek dus ruim de tijd om je zaken te regelen.

Als je van plan bent langer dan een maand door Afrika te reizen dan biedt een standaard (doorlopende) reisverzekering vaak geen goede dekking. Een Globetrotter Verzekering van Allianz Global Assistance biedt wel dekking en is speciaal ontwikkeld voor reizigers die voor langere periode naar het buitenland gaan. Bovendien biedt Allianz Global Assistance een aantal andere services die buitengewoon praktisch zijn:

  • SMS Assistant: Door middel van een SMS bericht stelt Allianz Global je als eerste op de hoogte van dreiging of gevaar in je reisgebied. Het kan daarbij gaan om rellen, natuurgeweld of andere bedreigende situaties.
  • Geld Service: Via de Geld Service van Allianz Global Assistance wordt contant geld beschikbaar gesteld via een Western Union kantoor in de buurt. Een handige service op het moment dat je net je bankpas of creditcard bent kwijtgeraakt.

Reizen in Indonesië

Indonesië heeft geen goed onderhouden wegennet. Bereid je dus voor voor op onverharde wegen met kuilen. Als je tijdens het regenseizoen reist zijn de wegen nog minder betrouwbaar. Overstromingen of aardverschuivingen kunnen wegen (tijdelijk) onbegaanbaar en gevaarlijk maken. Welk vervoersmiddel je ook kiest, wees realistisch in je ambities en pas je aan de lokale omstandigheden en gebruiken aan.

Als je van plan bent vooral de steden te bezoeken is het vliegtuig een goed alternatief voor de auto of openbaar vervoer. Helaas mis je op deze manier wel het contact met de lokale bevolking.

Niet alle eilanden van Indonesië zijn even veilig; de afgelopen jaren zijn er meerdere opstanden geweest die door het leger zijn onderdrukt. Bovendien zijn er verschillende terroristische aanslagen gepleegd. Op de website van het ministerie van buitenlandse zaken  kun je altijd het actuele reisadvies raadplegen.

Indonesië feest- en gedenkdagen

Meer dan 85% van de Indonesiërs beschouwt zichzelf als moslim. Naast de Islam zijn er nog vijf andere religies officieel erkend: het protestantisme, rooms-katholicisme, hindoeïsme, boeddhisme en confucianisme. De ruim 20 feestdagen die het land kent vinden hun oorsprong deels in deze religies (denk aan de christelijke feesten zoals Pasen, Pinksteren en Kerstmis en de islamitische zoals Id-ul-Maulid (geboortedag Mohammed), Ramadan, Id-al-Fitr (Suikerfeest) en Eid Al-Adha (Offerfeest)), deels in het koningshuis en het koloniale verleden. We noemen een paar specifieke dagen:

  • Februari/maart, Holi-Phagwa: in februari/maart vieren hindoes Phagua of het Holi-feest, vijf weken na het planten van de holika op Basant Panchami. Dit lentefeest is tevens het nieuwjaarsfeest van de hindoes.
  • 15 mei, Pattimura-dag: de dag van de Jonge Koning. Een dag van de Molukkers waarop de Molukse opstand tegen de Nederlandse bezetting in 1817 wordt herdacht.
  • Augustus/september, Krisjna Bhadrapada: een hindoefeest waarbij op de zevende en achtste dag van de donkere helft van de maand Bhadrapada de geboorte van Krishna wordt herdacht.]
  • 17 augustus, Onafhankelijkheidsdag: op 17 augustus 1945 riep Indonesië de onafhankelijkheid uit, die echter pas op 27 december 1949 door Nederland werd erkend.
  • 28 oktober, Hari Pemuda: 1 land - 1 volk - 1 taal. Sumpah Pemuda (de 'Eed der Jongeren') werd op 28 oktober 1928 afgelegd door de deelnemers aan het Tweede Nationale Jeugdcongres in Jakarta. Het Indonesisch werd uitgeroepen tot officiële taal van een toekomstige onafhankelijk Indonesië.
    10 november, Hari Pahlawan: de dag van de vrijheidsstrijders, een officiële vrije dag.
  • November, Divali: nieuwe maan als overgang van het krisjna (afnemende) naar het sukla (wassende) gedeelte van de maand Kartika. Divali is een vrolijk hindoefeest, het feest van de duizend lichtjes.

Handige tips

Wist je dat het heel gebruikelijk is om boeken te ruilen in een jeugdherberg of hostel? Neem één Engelstalig boek mee op reis en ruil het af en toe tegen iets nieuws in een hostel. Zo blijft je rugzak lekker licht en heb je toch steeds wat te lezen bij je. Wel zo handig als je lange afstanden aflegt en geen oplaadpunt kunt vinden voor je e-reader of telefoon!
De kosten voor verblijf en levensonderhoud in Indonesië liggen beduidend lager dan in Europa. Reken voor een eenvoudige overnachting tussen €5 en € 10 en voor een maaltijd ongeveer hetzelfde.

Denk goed na over wat je allemaal meeneemt wanneer je besluit te gaan backpacken in Zuidoost-Azië. In plaats van een hele zware rugzak mee te sjouwenkunje op een lokale markt net zo goed een keer een nieuw T-shirt of een broek kopen. Een goed alternatief is je kleding voor een paar kwartjes laten wassen.

Backpack

Als je van plan bent langdurig rond te trekken met een rugzak, is het natuurlijk belangrijk dat die goed (bij je) past. Probeer verschillende modellen uit en vind de voor jou ideale balans tussenformaat en draagcomfort. Denk bij de aanschaf ook na over de veiligheid van je rugzak en bepaal of hij voldoende afsluitbaar is. Een alternatief kan een rugzakhoes zijn. Die biedt niet alleen bescherming tegen stof en regen, maar ook tegen grijpgrage handen.
Reisapotheek
Als je lang op reis gaat, is het verstandig voor jezelf een kleine reisapotheek samen te stellen. De inhoud zou er als volgt uit kunnen zien:

  1. Voor je persoonlijke behoeften: voldoende dagelijkse medicatie (mocht je die gebruiken) en voldoende anticonceptiepillen. 
  2. De minimale basis: paracetamol, diarreeremmers, insectenspray met DEET, condooms, zonnebrandcrème, iets tegen insectenbeten, ontsmettingsmiddel, tekenpincet en wat pleisters / verbandmiddelen.
  3. Als je beter voorbereid wilt zijn: neusdruppels, brandzalf, middel tegen reisziekte, middel tegen huid- en voetschimmel, antiseptische zalf, thermometer, blarenpleisters.

Niet vergeten

Iedereen zal voor zichzelf andere prioriteiten stellen als het gaat om het inpakken van een koffer of een rugzak. Toch denken we dat een paar dingen ingepakt zouden moeten zijn voor vertrek: 

  • Reisdocumenten (vliegticket, vouchers e.d.) 
  • Paspoort (met visum) 
  • Internationaal rijbewijs 
  • Polispas reisverzekering 
  • Reisapotheek 
  • E-dentifier voor internet bankieren 
  • Moneybelt 
  • Toiletartikelen   
  • Taalgids 
  • (Zonne)bril, contactlenzen (evt. contactlensreiniger) 
  • Zonnebrandcrème en lippenbalsem 
  • Regenjas   
  • Inentingsbewijs (gele boekje)  
  • Beschermhoes voor rugzak    
  • Studentenpas / Kortingspassen  
  • Wereldstekker/adapter   
  • Medicijnen (met bijbehorend geneesmiddelenpaspoort) en eventuele Engelstalige verklaring 'to whom it may concern'  
  • Hangslotjes voor rugzak   
  • Aankoopbewijzen (voor de douane)  
  • Foto/film apparatuur met voldoende geheugenkaarten 

Must see

Natuur / bezienswaardigheid  Steden
Houtsnijkunst in heel Indonesië  Jakarta                                        
Textielbewerking (batik, ikat, songket, endek, etc.) in heel Indonesië Bandung
De Borobudur en Prambanan tempels (midden Java)  Malang
Ulun Danu Bratan Tempel, Bali Soerabaja
Dolfijnen voor de kust bij Lovina, Bali Denpasar
Gunung Leuser National Park, Sumatra  Yogyakarta
Komodo eiland   
Pura Tirta Empul Tempel, Bali   
Bunaken National Park, Sulawesi